Dr Alicja Mikołajczyk z Wydziału Chemii została wymieniona (jako jedyna z Polski) wśród 60 młodych badaczy z całego świata w konkursie LUSH PRIZE 2026 w kategorii Młodych Naukowców. Lush Prize to największy na świecie fundusz nagród, który działa na rzecz zakończenia wykorzystywania zwierząt w badaniach, testach i edukacji.
Badania, które prowadzi opierają się na nowoczesnych metodach projektowania i oceny ryzyka chemicznego i materiałowego - zwłaszcza dla nanomateriałów oraz zaawansowanych innowacyjnych chemikaliów. Dr Alicja Mikołajczyk proces projektowania substancji chemicznych i innowacyjnych materiałów realizuje w przestrzeni wirtualnej, wykorzystując zaawansowane metody sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego, modelowania molekularnego oraz chemii kwantowej. Dzięki temu możliwe jest nie tylko przewidywanie właściwości i ryzyka nowych substancji na bardzo wczesnym etapie, ale też znaczące skrócenie czasu i kosztów badań oraz ograniczenie testów in vitro i na zwierzętach. Te działania zostały docenione przez komitet nagrody Lush Prize, która przyznawana jest za działania na rzecz zakończenia wykorzystywania zwierząt w badaniach, testach i edukacji. Na shortlist Lush Prize 2026 znalazło się 60 nominacji reprezentujących projekty z 25 krajów.
Jak piszą fundatorzy Nagroda Młodego Naukowca Lush Prize jest adresowana do ambitnych młodych naukowczyń i naukowców (do 35 lat w dniu rozpoczęcia naboru). W tej kategorii przyznawanych jest maksymalnie pięć nagród. Każdy laureat nagrody Młodego Naukowca otrzymuje dofinansowanie w wysokości 10 000 funtów.
- To wyróżnienie na shortliście Lush Prize - największego na świecie funduszu nagród wspierającego inicjatywy kończące lub zastępujące testy na zwierzętach - jest dla mnie ogromnym zaszczytem i mocnym potwierdzeniem sensu mojej wieloletniej pracy na rzecz badań bez udziału zwierząt laboratoryjnych, które realizuję na Wydziale Chemii Uniwersytetu Gdańskiego - w Pracowni Chemoinformatyki Środowiska w zespole prof. Puzyna - oraz w QSAR Lab, spółce spin-off Uniwersytetu Gdańskiego – mówi dr Alicja Mikołajczyk. - Odbieram to wyróżnienie jako wyraźny sygnał, że nauka i wdrożenia oparte na podejściu „human-relevant” - czyli wykorzystujące dane i modele możliwie najtrafniej odzwierciedlające biologię człowieka oraz mechanizmy toksyczności - stają się realnym kierunkiem zmiany w badaniach i ocenie bezpieczeństwa substancji chemicznych oraz zaawansowanych materiałów, w tym nanomateriałów nowej generacji.
Jak podkreśla naukowczyni w praktyce oznacza to coraz szersze zastosowanie metod nowej generacji (New Approach Methodologies, NAMs): badań prowadzonych poza organizmem na komórkach lub tkankach (in vitro) oraz metod opartych na reakcjach chemicznych i biochemicznych (in chemico), których wyniki łączy się w zintegrowanych strategiach badań i oceny (Integrated Approaches to Testing and Assessment, IATA) i interpretuje w ramach ścieżek prowadzących do niekorzystnych skutków biologicznych (Adverse Outcome Pathways, AOP), uzupełnianych przez modelowanie komputerowe (in silico). - W tym samym duchu idea 1R, której celem jest pełna zastępowalność testów na zwierzętach, a nie „kompromis” redukcji badań, staje się realnym kierunkiem i nowym standardem w badaniach i ocenie bezpieczeństwa substancji chemicznych – dodaje.
Nagroda Lush Prize obejmuje pięć głównych kategorii: Nauka, Szkolenia, Świadomość społeczna, Rzecznictwo polityczne i Młody badacz. I właśnie w tej ostatniej kategorii została zakwalifikowana dr Alicja Mikołajczak: - To także zobowiązanie, by jeszcze szybciej przekładać rozwijane przeze mnie metody in silico - w szczególności modelowanie ilościowych zależności między strukturą a aktywnością (Quantitative Structure-Activity Relationship, QSAR) dla zaawansowanych i innowacyjnych materiałów (Innovative Advanced Materials, IAM) - na rozwiązania użyteczne w praktyce i akceptowalne regulacyjnie, tak aby lepiej chronić zdrowie ludzi, poprzez odpowiednie zarządzanie ryzykiem jakie mogą stwarzać związki chemiczne i materiały w całym cyklu życia produktu, a przy tym skutecznie odchodzić od testów na zwierzętach.
Dr Alicja Mikołajczyk otrzymała wiele prestiżowych nagród, m.in. nagrodę naukową przyznaną podczas konferencji ChinaNanomedicine 2023: Nanomedicine Discovery and Translation, nagrodę Rising Star in Material Science 2023 oraz stypendium 24. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. A w maju 2025 roku została powołana do Rady Doradczej ds. Naukowych Międzynarodowego Programu Nauk Podstawowych (IBSP) UNESCO.
Zwycięzców poznamy podczas ceremonii w maju tego roku.
https://lushprize.org/2026-prize/2026-prize-shortlist/
